Of het nu voor zaken of plezier is, Japans leren is een avontuur. In het tweede deel van deze kleine blogserie hebben we het over vier andere moeilijkheden die je moet overwinnen als je Japans wil spreken, schrijven of vertalen.

We gaan hier niet over liegen. Japans leren is moeilijk voor Europeanen. Japans is op zoveel manieren anders in vergelijking met om het even welke Europese taal, dat het een onmogelijke taal kan lijken. Anderzijds is Japans misschien zo exotisch dat net dat mensen ertoe aanzet om die taal te leren.

4. Japans spreken: met hoogtes en laagtes

Laten we beginnen met de manier waarop Japans klinkt. Een woord dat de complexiteit van het Japans goed weergeeft, is ‘kikai’. Dat woord heeft niet minder dan vijf betekenissen, en allemaal worden ze op dezelfde manier uitgesproken.

Kikai

Daarom moet je proberen uit de context op te maken wat de juiste betekenis van het woord is. Dat is het geval met veel Japanse woorden.

Japans gebruikt een beperkt aantal klinkers: a–i–u–e–o

  • ie (betekent ‘huis’)
  • ue (betekent ‘omhoog’)

  • ao (betekent ‘blauw’)

In Europese talen wordt het woordaccent vaak gebruikt om een betekenis weer te geven. Japans daarentegen, gebruikt vaak hoge en lage tonen om een verschillende betekenis weer te geven. Het verlengen of korter maken van klinkers is een andere manier om te differentiëren in betekenis.

Bijvoorbeeld:

Obaasan (grootmoeder)

vs.

Obasan (tante)

Leuk weetje: Engelse leenwoorden worden niet met een Engels accent uitgesproken. ‘Computer’ en ‘hamburger’ klinken dus een beetje zoals ‘compyuutaa’ en ‘hambaagaa’.

5. Japans schrijven: de Chinese connectie

Het Japanse schrift gebruikt zogenaamde ‘Kanji’-tekens. Deze karakters werden overgenomen van het Chinese schrift rond de vierde eeuw na Christus. Kanji zijn logogrammen: geschreven tekens die een woord of een woordgroep voorstellen. Japanse tekens kunnen in gelijk welke richting geschreven worden, hoewel ze traditioneel worden geschreven in het tategaki-formaat (縦書き) – in kolommen van boven naar onderen, en van rechts naar links. Het verticale schrift wordt nog vaak gebruikt in romans, kranten en magazines, terwijl het horizontale schrift vaker gebruikt wordt in teksten waarin Engelse referenties voorkomen.

Hoewel het Japans gebruik maakt van Chinese tekens, is de taal net zo verschillend van het Chinees als van gelijk welke andere taal. Bijvoorbeeld: het Japans heeft typische werkwoord-suffixen, die je niet vindt in het Chinees. Daarom ook heeft het Japans een bijkomende tekenset nodig om de typische Japanse grammatica- of woordenschatelementen weer te geven. Het Japans heeft ook typische woorden en grammatica-elementen die je kan associëren met mannen of vrouwen. Anderzijds heeft de Japanse grammatica geen geslacht. Er zijn bijvoorbeeld geen mannelijke of vrouwelijke voornaamwoorden (bv. zijn/haar) of mannelijke of vrouwelijke zelfstandige naamwoorden.

Om het nog moeilijker te maken, maakt het Japanse schriftsysteem gebruik van verschillende tekensets. De hiragana-tekenset wordt hoofdzakelijk gebruikt voor inheemse of genaturaliseerde woorden en grammaticale elementen, terwijl de katakana-tekenset voornamelijk wordt gebruikt voor vreemde woorden en namen, leenwoorden, klanknabootsingen, wetenschappelijke namen en soms voor nadruk.

Kijk eens naar dit voorbeeld:

Beer

Vooraleer je beslist om het Japanse schriftsysteem te gaan bestuderen, weet dan dat er meer dan 50.000 tekens zijn. Toch zou je al met zo’n 2.000 frequent gebruikte tekens een krant moeten kunnen lezen. Misschien ook interessant om te weten is dat er geen Japans keyboard bestaat. Tekst wordt ingetikt op een Querty-keyboard in romaji: dat is fonetisch, geromaniseerd Japans.

6. Vertalen van en naar het Japans: extra stappen

Het mag duidelijk zijn dat er een hoge taalbarrière is tussen Japans en de Europese talen. Dat heeft een aantal gevolgen voor vertaling.

  • Door de totaal verschillende woordvolgorde (sommigen zeggen: gebrek aan woordvolgorde) moeten er extra vertaalstappen ingelast worden.
  • In tegenstelling tot de Europese talen, heeft het Japans geen voornaamwoorden of meervoud. Dat maakt het vaak moeilijker om onderwerp of lijdend voorwerp van elkaar te onderscheiden. Hierdoor moeten vertalers extra aandacht besteden aan de woordcontext.
  • Woordgrenzen zijn niet altijd duidelijk in het Japans, wat vertalen nog complexer maakt.
  • In onze vorige blogpost bespraken we de verschillende niveaus van beleefdheid. Vertalers moeten ervoor zorgen dat eenzelfde tekst consistent het juiste beleefdheidsniveau aanhoudt.

Vertalers kunnen deze uitdagingen aanpakken door de brontaal te optimaliseren. Bijvoorbeeld, om van het Engels naar het Japans te vertalen kan het aangewezen zijn om de Engelse woordvolgorde meer in lijn te brengen met de Japanse woordvolgorde. Om te vertalen van het Japans naar het Engels zou je bijvoorbeeld de nederige/eerbiedige taalvarianten kunnen omzetten naar een eenvoudige beleefdheidsvorm.

In machinevertaling wordt meestal een vorm van pre-editing toegevoegd aan de workflow. Hier is het nog belangrijker om een tweetalig corpus van legacy data te hebben (met vertaalgeheugens, woordenlijsten, enz.).

7. Genieten van Japans: zaken of plezier?

De ultieme manier om de taalbarrières te doorbreken is de taal leren en daar veel plezier uit halen.

Voor welke reden je het ook doet, Japans leren is een echt avontuur. En als je taalkennis zich beperkt tot de Europese taalvarianten, dan kan de weg naar kennis van het Japans wel eens lang uitvallen. En toch zijn er heel wat motiveringen om aan een Japans taalavontuur te beginnen:

  • Voor zaken met Japan: Zoals eerder vermeld in deel 1: Japan is hot. De economische toekomst voor Japan lijkt alvast zonnig te zijn. Maar Japan is ook een poort naar de rest van Azië. Dus, vanuit zakelijk perspectief is het zeker een goed idee om Japans te leren.
  • Voor de Japanse cultuur: Manga, Anime, Jpop … Moeten we nog doorgaan? Als je een fan bent van de populaire Japanse cultuur, dan is het leuk om dat te kunnen volgen in de originele taal. Maar Japan heeft ook een rijk cultureel en filosofisch erfgoed dat over heel de wereld gekend is. Japans leren is ook een manier om die werelden beter te leren kennen.
  • Uit liefde voor taal: Sommigen houden gewoon van de uitdaging. Japans is beslist moeilijk om te leren voor westerlingen, maar als je het eenmaal kan, dan is de beloning groot. Als je Japans kan leren, dan kan je alles aan toch? En eenmaal het Japans machtig, dan lijkt Chinees of Koreaans misschien wel een minder groot karwei.