Er is weinig discussie over de voordelen van DITA bij het creëren van technische content in grote organisaties. Toch is het vertalen van documenten in DITA niet altijd zo voor de hand liggend en worden er al eens fouten gemaakt. Gelukkig heeft DITA een aantal handige features waarmee u het risico op fouten maken kunt verminderen.

DITA is de snelst groeiende XML-standaard voor technische documentatie. Niet toevallig, aangezien deze standaard de tijd en kosten voor het creëren van content aanzienlijk kan verminderen, met name voor bedrijven die veel verschillende technische content over verschillende bronnen moeten beheren. De grootste kracht van DITA is dat het veel makkelijker wordt om content die al eens werd aangemaakt, te hergebruiken.

DITA is niet alleen een geweldige tool voor technical writing. Het is ook ideaal voor vertaling. Toch is de weg naar een vlotte, aanvaardbare vertaling vol gevaren: verschillende taalarchitecturen, gemengde taaldocumenten, onvertaalbare content... Zo pakt u die problemen aan met DITA.

1. DITA’s attributen voor internationalisering

DITA heeft een aantal attributen die u kunt gebruiken om de vertaling gemakkelijker te maken.

Het eerste belangrijke attribuut is xml:lang, een manier om de taal (en eventueel de lokale variant) van het contentelement te identificeren. xml:lang kan op elk element worden toegepast en is handig wanneer verschillende talen voorkomen in uw brondocumenten. Dat maakt het gemakkelijk voor vertaalsoftware om content in andere talen uit te filteren.

Niet alle talen worden van links naar rechts geschreven, zoals dat in het Nederlands het geval is. Arabisch, Hebreeuws en veel andere talen worden van rechts naar links geschreven. Sommige meertalige documenten kunnen een mengeling van tekstsegmenten in de twee richtingen bevatten. In dat geval is het dir-kenmerk handig. dir geeft aanwijzingen over hoe processors bidirectionele tekst moeten weergeven.

Verder kunt u het translate attribuut gebruiken voor stukken tekst die niet vertaald moeten worden. Om die stukken als ‘niet te vertalen’ te markeren, stelt u gewoon de waarde van het translate attribuut in op no.

Translate no

2. Terminologie taggen

DITA biedt ook een duidelijke manier om terminologie te taggen. Technische of gespecialiseerde termen, acroniemen, afkortingen en ander jargon dat moeten worden omschreven, kunnen zo semantisch geïdentificeerd worden.

Het term element bijvoorbeeld identificeert woorden die een uitgebreide definitie nodig hebben:

DITA term

De termen die in een document worden gebruikt worden doorgaans gedefinieerd in een aparte woordenlijst. Hierdoor kunnen vertaalsystemen termen vergrendelen of ontgrendelen, automatisch verschillende termen uit bestaande documenten of woordenlijsten halen en automatische kwaliteitscontrole doen.

3. Het conref-attribuut: oppassen geblazen!

DITA maakt gebruik van topics die kort genoeg moeten zijn om gemakkelijk te lezen, maar lang genoeg om op zichzelf zinvol te zijn. Die topics worden vervolgens op verschillende manieren hergebruikt. Dat is de ware kracht van DITA. Hergebruik van content van andere topics of maps wordt aangepakt door middel van het attribuut Content Referencing (Conref). Een contentfragment in één topic of map kan door middel van conref naar een andere topic of map worden verwezen waar die content toegestaan is.

Wanneer een contentblok voor vertaling wordt gebruikt, wordt het echter niet noodzakelijk gecombineerd met de oorspronkelijke content waarmee het gerelateerd is. Met andere woorden: de content wordt uit zijn context gehaald. Dat kan leiden tot grammaticale fouten, vooral in talen met een hoge graad van inflectie, zoals de meeste Slavische en Germaanse talen, waar zelfstandige naamwoorden kunnen veranderen afhankelijk van de naamval of de context.

Het conref-attribuut wordt actief gebruikt met uicontrol-elementen (gebruikt om namen van knoppen, invoervelden, menu-items, enz. te markeren) en wintitle-elementen (gebruikt voor namen van vensters of dialogen of andere userinterface-elementen). Conref wordt ook vaak gebruikt voor productnamen, namen van doelgroepen of rollen, zodat ze kunnen worden veranderd waar ze zich voordoen in teksten met klantspecifieke terminologie.

Hoe kunt u grammaticale fouten vermijden met behulp van het conref attribuut?

  • Vertalen in DITA is de juiste balans vinden tussen meer hergebruik en veilig hergebruik. Daarom is het altijd veiliger om conref alleen te gebruiken voor grammaticaal volledige zinnen of zinsdelen. De tekst moet op zichzelf kunnen staan, en niet afhangen van de omliggende tekst in de zin. Zoals in dit voorbeeld:

    DITA conref
     
  • Gebruik het conref-attribuut liever niet voor gewone zelfstandige naamwoorden, bijvoorbeeld om afzonderlijke woorden toe te voegen aan een zin. Situaties zoals het onderstaande voorbeeld moeten worden vermeden:

    DITA conref
     
  • Bij het gebruik van eigennamen, zoals Ford Focus, moet u ervoor zorgen dat de naam het onderwerp van de zin is en in de nominatieve naamval staat. Die naamval heeft meestal geen verbuiging nodig.

    Niet doen:

    DITA conref


    ​Wel doen:

    DITA conref

  • Vooral voor talen met inflectie is een mogelijke oplossing om vóór de vertaling de conref-instanties op te heffen (in het Engels: ‘resolve’ of ‘flatten’). Zo worden de vertaalprestaties niet beïnvloed. 

4. Schrijf zelfstandige tekstunits

Het is sterk aanbevolen om zo veel mogelijk op zichzelf staande tekstunits te gebruiken. Vermijd dus relatieve referenties zoals "zoals besproken in het vorige hoofdstuk" of "Zie afbeelding hieronder". Wanneer dergelijke tekstunits uit de context worden gehaald, zijn de relatieve referenties immers niet meer van toepassing.

5. Let op met spaties

DITA heeft tientallen nuttige inline-elementen, waarvan sommige van HTML werden geleend. Het gebruik van veel inline-elementen kan echter soms verwarring veroorzaken, vooral bij het gebruik van spaties. Zorg er daarom voor dat de spaties correct worden gebruikt, zodat woorden niet aan elkaar worden geplakt.

Spaties in DITA

6. Voorzie referentiemateriaal

Vertalers moeten vaak op zichzelf staande topics vertalen, waardoor ze het volledige plaatje niet kunnen zien. Om dat te vermijden zorgt u best voor referentiemateriaal over het topic, b.v. het gepubliceerde document of de website.

7. Annoteer waar nodig

Annotaties zijn nog een manier om vertalers wat achtergrond over het onderwerp te geven of om hen specifieke opmerkingen te geven over hoe iets moet worden vertaald. Met annotaties kunt u instructies over specifieke text strings geven.

Commentaar in DITA

Vertalen in DITA: yes, you can!

Hergebruik van content is de ware sterkte van DITA. Dat hergebruik vereist echter extra aandacht voor vertalers, vooral in talen die veel inflectie hebben. Contentblokken kunnen op een verkeerde manier worden gebruikt wanneer ze uit hun context worden gehaald. Precies dat leidt tot grammaticale fouten. Daarom is er voor het gebruik van attributen zoals conref wat gezond verstand nodig. De juiste balans vinden tussen meer hergebruik en veilig hergebruik is een voortdurende oefening.

DITA biedt ook uitstekende mechanismen om twijfel weg te nemen en om vertalers aan te geven wat wel en niet vertaald moet worden. Dat kan vooral handig zijn voor meertalige documenten en voor content met zeer gespecialiseerde terminologie.

Wij geloven alleszins dat vertalen in DITA veel mogelijkheden biedt, tenminste als u rekening houdt met een aantal tips. Als u vragen heeft over de best practices voor vertalen met DITA, laat het ons weten. We helpen u graag.